यातलं काहीही दिसलं तर दुसरीकडे बघा. एकही अपवाद नाही.

“आम्ही गाडी पाठवून घेऊन येतो”

काही केंद्रं घरच्यांच्या सांगण्यावरून माणसाला उचलून आणण्याची सेवा देतात. हे बेकायदेशीर आहे.

न्यायालयांनी अशा केंद्रांची तपासणी करून त्यांना खासगी तुरुंग म्हटलं आहे. संमतीशिवाय डांबून ठेवणं हा गुन्हा आहे, आणि तो कुणी “उपचार” म्हणून विकत असेल तर तिथून लांब राहा.

“पूर्ण बरं करून देऊ” अशी हमी

कुठलाही प्रामाणिक डॉक्टर अशी हमी देत नाही. व्यसन हा दीर्घकालीन आजार आहे आणि त्यात चढउतार असतात. हमी देणारा माणूस एकतर खोटं बोलतोय, किंवा त्याला आजार कळलेला नाही.

ठरावीक महिन्यांचं ठरलेलं पॅकेज

“तीन महिने”, “सहा महिने” — असे आधीच ठरलेले कालावधी हे उपचाराच्या गरजेवरून नव्हे तर व्यवसायाच्या गणितावरून ठरलेले असतात. किती दिवस लागतील हे तपासणीनंतर ठरतं.

तिथे डॉक्टर नाही

न्यायालयीन तपासणीत अशी केंद्रं आढळली आहेत जिथे डॉक्टर, मानसशास्त्रज्ञ किंवा प्रशिक्षित समुपदेशक कुणीच नव्हतं. फक्त वॉर्डबॉय आणि कुलूप.

दारू सोडताना गंभीर त्रास होऊ शकतो. त्या वेळी डॉक्टर नसणं हे केवळ गैरसोयीचं नाही — ते जीवावर बेतणारं आहे.

भेटायला बंदी

“पहिला महिना कुणालाच भेटता येणार नाही” ही अट अनेक ठिकाणी असते. सुरुवातीचे काही दिवस मर्यादा असू शकतात, पण पूर्ण बंदी हा इशारा आहे. आत काय चाललंय हे कुणाला दिसू नये, हा त्यामागचा हेतू असू शकतो.

मारहाण किंवा शिक्षा

“जरा धाक दाखवावा लागतो” असं कुणी म्हणत असेल, तर तो उपचार नाही. मारहाण, उपाशी ठेवणं, बांधून ठेवणं — यातलं काहीही ऐकायला मिळालं तर तक्रार करा